چرا ستارگان چشمک می زنند ؟

اگر در یک شب شفاف به ستارگان نگاه کنید، به نظرتان می رسد که چشمک می زنند ومیزان درخشش آنها بسیار متفاوت  است . همچنین در آسمان شب خیلی آهسته حرکت می کنند . اگر شما جهت چند ستاره را در چند ساعت نقشه برداری کنید مشاهده خواهید کرد که ستارهگان خیلی آهسته ،تنها به اندازه یک نقطه در آسمان جا به جا می شوند .وقتی از سطح زمین  به ستارگان نگاه  می کنیم ، چشمک می زنند ،چون ما آنها را از میان لایه های ضخیم هوای در حال حرکت جو زمین مشاهده می کنیم .بنا براین دلیل چشمک زدن ستارگان حرکت جو زمین است. همه ی ستارگان(به جزء خورشید)در آسمان زمین به صورت نقطه های ریزی ظاهر می شوند. نور ستاره به صورت اشعه ی مستقیم وارد جو می شود اما حرکت هوا به طور دایم مسیر نور را وقتی از میانه جو عبور می کند ، تغییر می دهد همان طور که نور ستاره از میان تعداد زیاده لایه های جو زمین عبور می کند ، بار ها و در تصادفی و بدون هدف خم می شود . نور هنگامی که با تغییر میزان تراکم مواجه می شود-مثل یک بسته از هوای سرد یا هوای داغ خم میشود نتیجه ی این خم شدن تصادفی این  است که ستاره چشمک می زند.

اگر در یک استخر شنا  بایستید و به پایین نگاه کنید تاثیر مشابهی  را مشاهده می کنید . اگر چه آب تقریبا کاملا آرام است، به نظر می رسد که حرکت کرده و شکلش تغییر می کند. این وضعیت به خاطراین رخ می دهد که اب در حال حرکت به طور دایم راه اشعه ی نور را از پایه شما به چشمانتان می رسد ، تغییر می دهد.در این حالت پایه شما هم کوتاهتر به نظر می رسد .

چشمک زدن ستاره با کم و زیاد شدن سریع نور ستاره در واقع به خود ستاره مربوط نمی شود بلکه عامل آن جو کره ی زمین است . ستارگان اجرام بسیار عظیمی هستند ، اما آنچنان از زمین دورند که هر گاه از زمین با تلسکوپ به ان نگاه می کنیم درست مثل یک نقطه ی روشن به نظر می رسند.

نور ستارگان  وقتی وارد جو زمین میشود ،از لایه های گوناگون هوا عبور می کند . پاره ای از این لایه ها گرم و پاره ای دیگر سرد هستند . بعضی ساکن و ارام و بعضی از لایه ها نا آرام هستند. این لایه های گوناگون سبب آشفته شدن نور  و چشمک زدن ستاره می گردند . این تغییرات همچنین بر تصویر ظاهری ستاره در تلسکوپ نیز اثر می گذارد . اگر با تلسکوپ به ستارگان نگاه کنید ، آنها را شبیه به نقطه های روشن ریزی میبینید . به دلیل اثر گذاری جو ، تصویر ستاره اغلب بزرگتر از آن است که باید باشد و از جهت اندازه نیز می توانند متفاوت دیده شوند.اختر شناسان از این موضوع به عنوان (دید بد) تعبییر می کنند به نظر می رسد ستاره های نزدیک به افق بیشتر چشمک می زنند زیرا نور آنها نسبت به ستارگان بالای افق از مسیر قطور تری از جو زمین عبور می کنند .

نور ستاره ها ثابت است اما اگر از زمین به آنها نگاه کنیم، به نظر می رسد که چشمک می زنند. چرا ؟ زیرا در اطراف کره ی زمین لایه های هوای گرم و سرد وجود دارند . نور ستاره ها برای این که به ما برسند ، باید از این لایه های در حال حرکت عبور کند به همین دلیل نور ستاره ها منحرف می شود و به نظر می رسد که ستاره ها چشمک می زنند .

چشمک زدن ستارگان به وضعیت دیدن در آسمان بستگی دارد . وضعیت دید ، تاثیر آشوفتگی های جو بر روی تصویر یک جرم آسمانی است . هر دو پدیده را آشفتگی های جو بالایی زمین ایجاد می کند . در آنجا بسته های کوچکی از هوا با چگالی ، دما، رطوبت و سایر ویژگی های متفاوت وجود دارد. تفاوت چگالی موجب شکست نور می شود و هنگامی که این بسته های هوا در خط دید شما جا به جا می شوند ، نور ستاره را که نقطه ای است ، دچار آشفتگی و جا به جایی می کند .

ای جا به جایی های بسیار ریز موجب می شود ستاره ، چشمک زن به نظر برسد . اگر یک عکس طولانی مدت از این ستاره بگیرید ، تصویر محو خواهد شد .

گر چه ممکن است سیارات به شکل نقطه ای به نظر برسند ، اما در واقع نوری که از آنها به ما می رسد یک نقطه نیست و بزرگتر از مقدار آشفتگی های جو است . به همین دلیل آشفتگی تاثیری روی آنها نمی گذارد.

پژوهش انجام شده از : فريبا جليل دوختي ممقاني ،دبير دبيرستان نرجس