گام هاي هوشمند 6
ويژه طرح هوشمندسازي
مدارس شهر تهران
سازمان آموزش و پرورش شهر تهران
معاونت آموزش و نوآوري
كارشناسي IT
دي ماه 88
به نام خداوند دانايي
روندها و سناريوها
زماني كه منابع تعيين شده در سيستم مورد استفاده قرار گرفتند، افراد براي استفاده از آموزشي بالاتر يا براي كار آماده ميشوند. در همين زمان تأثيرات بيروني ممكن است سيستم مدرسه را تحت تأثير قرار دهد. در سيستم فعلي آموزش، دانشآموزان را بدون آگاهي از نيازها و استعدادهايشان وارد كلاس ميكنند. فرآيندهاي مدرسه هوشمند، روشي كه دانشآموز در آن تعليم داده ميشود را تغيير ميدهد. تنوع دانشآموزان به عنوان نقطه قوت در نظر گرفته ميشود و نه مانعي براي آموزش. تفاوتها، نيازها، استعدادها و سبك آموزشي آنها به معلمان كمك ميكند تا از تجربيات خود به طور مؤثرتري استفاده كنند. بدين ترتيب آموزش براي هر فرد به صورت بهينه در خواهد آمد.
لازم به ذكر است نمونه ياد شده با آنچه در تعريف و اهداف در مدارس هوشمند ما اتفاق خواهد افتاد كمي متفاوت خواهد بود . زيرا همانطور كه در راهبرد ها ذكرشد، راهبرد اصلي عبارت است "تربيت فراگيرندگاني که دانايي و توانايي حضور و ظهور در جامعهي دانش بنيان را با هويت ايراني اسلامي داشته باشند." . چرا كه تربيت دانشآموزان براي حضور فعال در جامعه دانشبنيان بدون بهرهگيري از روشهاي نوين آموزشي و تحول در نظام يادگيري ياددهي مبتني بر فناوري اطلاعات ميسر نميشود و مدارس هوشمند ابزاري براي داناسازي و تواناسازي دانشآموزان نظام اسلامي همراستا با نظامهاي آموزشي جهان ميباشد.
گام هاي هوشمند 7
به نام خداوند دانايي
همانطور كه گفته شد ، پروژه نقشه راه مدارس هوشمند، براي پاسخگويي به چهار سوال اصلي تعريف شده است. پس از پاسخگويي به اين چهار سوال، سازمان آموزش و پرورش و مدارس شهر تهران ميتوانند براساس يك برنامه مشخص نسبت به هوشمندسازي مدارس اقدام نمايند.
برنامه راهبردي توسعه مدارس هوشمند
در برنامه راهبردي مدارس هوشمند چهار مولفه چشم انداز، ماموريت، اهداف و راهبردها مطرح گرديده است كه محتواي هريك مطابق شكل شماره 2 تعريف گرديده است.
در تهيه سند راهبردي مدارس هوشمند" الگوي شناسايي نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهديدها" مطرح گرديد است .
در بخشي از عوامل بيروني تاثير گذار بر روند مدارس هوشمند در بخش اهداف و راهبرد ها اين طور آمده است:
در سالهاي اخير نظام آموزش و پرورش ايران بارها مطالعه شده است و هر كدام از مطالعات بر اين نكته تاكيد نمودهاند كه نظام آموزشي فعلي از كارآيي و اثربخشي پاييني برخوردار است و بايد مورد اصلاح و بازبيني قرار گيرد. از همين رو، سند تحول آموزش و پرورش و هركدام از اسناد بالادستي بر اين نكته تاكيد نمودهاند كه بايد جهتگيري و استراتژي آموزش و پرورش در راستاي تحول نظام فعلي و بهرهگيري از فناوريهاي نوين متمركز گردد. پژوهشمحوري از جمله مواردي بوده كه در سالهاي اخير در برنامههاي توسعه كشور در بخش آموزش و پرورش مورد اشاره قرار گرفته و بر لزوم استفاده از فناوري اطلاعات در اين زمينه تاكيد شده است. سند تحول سازمان آموزش و پرورش شهر تهران در همين راستا، حمايت از توسعه مدرسه هوشمند را در دستور كار سازمان آموزش و پرورش قرار داده و از عنوان "مدرسه برتر" در اين زمينه استفاده كرده است. مدرسه هوشمند در حقيقت تجلي واقعي مدرسه برتر به شمار ميرود و موجب تحول در سامانههاي مختلف مورد اشاره در سند تحول ميگردد.
با نگاه دقيقتر به برنامههاي تدوينشده در سطح ملي ميتوان به وضوح همراستايي توسعه مدرسه هوشمند را با هر كدام از اهداف مشخصشده براي نظام آموزشي كشور مشاهده نمود. سند چشمانداز بيستساله ايران 1404 بر توليد دانش و ايجاد جامعه دانشمحور تاكيد مينمايد. اين سند كسب مقام اول در استفاده از فناوريهاي نوين در منطقه را هدف خود قرار داده است. سند توسعه پنجساله كشور از جمله اسناد ديگري است كه بر بهبود كيفيت آموزشي و پژوهشمحوري تاكيد نموده و آموزش فناوري اطلاعات را محور توسعه كشور قلمداد نموده است. با توجه به موارد ذكر شده، ميتوان دريافت كه توسعه مدارس هوشمند در راستاي اهداف و راهبردهاي توسعه آموزش و پرورش در كشور قرار دارد و تاكيد مسئولان در اين زمينه نيز ميتواند فرصتي بالقوه فراهم نمايد تا روياي گسترش چنين مدارسي محقق گردد. مدارس هوشمند ميتوانند فرصتي را فراهم كنند تا علاقه به فراگيري دانش و روشهاي پژوهش از سنين پايين در دانشآموزان نهادينه شود و ايشان براي تعالي جامعه به سوي جامعه دانشبنيان قدم بردارند.
در بخش عوامل دروني در بحث نيروي انساني به موارد زيراشاره شده است:
نيروي انساني يكي از فاكتورهاي مهم در تحقق ايده پيادهسازي مدارس هوشمند به شمار ميرود. نيروي انساني چه در بخش معلمان و كارشناسان مدرسه و چه در بخش دانشآموزان تاثير بسيار مهمي در موفقيت نهايي طرح برعهده دارد. به كمك نيروي انساني مشتاق و در عين حال آشنا به فناوري، ميتوان به سرعت محتواي الكترونيكي را توليد نمود، به جديدترين مطالب روز دست پيدا كرد و از نرمافزارهاي كمك آموزشي براي انتقال بهتر مطالب استفاده نمود.
در حال حاضر در مدارس شهر تهران، انگيزه و اشتياق فراواني در ميان دانشآموزان وجود دارد تا از رايانه و اينترنت براي يادگيري مطالب درسي استفاده نمايند. بسياري از ايشان به واسطه اينكه در عصر اطلاعات متولد شدهاند با رايانه بيگانه نيستند و با انگيزه بالا استفاده از اين فناوري و كاربردهاي آن را دنبال ميكنند. نرخ بالاي گرايش كودكان ايراني به بازيهاي رايانهاي تاييدكننده چنين نظريهاي به شمار ميرود. اين مسئله ميتواند به عنوان يك نقطه قوت مورد استفاده قرار گيرد و جهتگيريهاي مدارس را به سمت آموزش صحيح استفاده از رايانه و بهرهگيري از آن به عنوان يك ابزار تعالي آموزشي سوق دهد. بررسيهايي كه در طي تحقيق در سطح مدارس مناطق مختلف شهر تهران انجام شد نيز نشان ميدهد كه به جز دانشآموزان، معلمان نيز از انگيزه مناسبي جهت استفاده از رايانه در مدارس برخوردار هستند و در صورتي كه امكانات و زمان كافي در اين زمينه در اختيار ايشان قرار گيرد و آموزشهاي مناسبي نيز دريافت نمايند، ميتوانند به خوبي از اين ابزار در جهت انتقال بهتر مطالب آموزشي و بالابردن سطح درك دانشآموزان از مطالب ارائهشده استفاده نمايند.
با وجود انگيزه بالا و اشتياق فراوان در ميان دانشآموزان و معلمان، متاسفانه در حال حاضر ميانگين مهارتها و دانش معلمان مدارس در حوزه IT پايين ميباشد و آنها با وجود انگيزه بالا، توانايي زيادي براي استفاده از ابزارهاي موجود ندارند و به همين علت نميتوانند تحول جدي در روشهاي ارائه مطالب و برقراري ارتباط با دانشآموزان ايجاد كنند. معلمان بايد شخصاً بيشترين زمان را براي جستجوي مطالب جديد در اينترنت و منابع ديجيتالي ديگر، ايجاد محتواي آموزشي در قالب تصاوير و انيميشن، نرمافزارهاي چندرسانهاي و بازيهاي آموزشي اختصاص دهند و لذا در صورتي كه دانش كافي جهت انجام چنين اموري را نداشته باشند، نميتوانند از اين ابزارها به خوبي استفاده كنند.