گام هاي هوشمند 1
ويژه طرح هوشمندسازي مدارس شهر تهران
سازمان آموزش و پرورش شهر تهران
معاونت آموزش و نوآوري
كارشناسي IT
آذرماه 88
به نام خداوند جان و خرد
مقدمه
ديدار عزيزان مشتاق در همايش 19 مهر 88 در سالن ورشو ما را برآن داشت تا در طي بروشور هاي الكترونيكي به نام "گامهاي هوشمند " گام به گام با اهداف ، راهبردها، ضرورتها ، پيشينه ، مدل اوليه و مراحل عملياتي توسعه مدارس هوشمند بيشتر آشنا شويم .
لذا از همكاران و مديران ارجمند درخواست مي شود، از اين پس از طريق ايميل مدرسه ، با پيگيري اين گامها با ما همراه و همدل باشيد .
با تشكر
كارشناسي IT - طرح هوشمند سازي مدارس شهر تهران
راهبردهاي كلان آموزش و پرورش شهر تهران
در شهر تهران اين راهبردها، يك راهبرد اصلي و دو راهبرد پيشتيبان را شامل ميشوند. راهبرد اصلي عبارت است از "تربيت فراگيرندگاني که دانايي و توانايي حضور و ظهور در جامعهي دانش بنيان را با هويت ايراني اسلامي داشته باشند." راهبرد پشتيبان نخست بر "اداره معيار" و راهبرد پشتيبان دوم بر "مدرسهي برتر" متمركز شدهاند.
چرا كه تربيت دانشآموزان براي حضور فعال در جامعه دانشبنيان بدون بهرهگيري از روشهاي نوين آموزشي و تحول در نظام يادگيري ياددهي مبتني بر فناوري اطلاعات ميسر نميشود.
اداره معيار، چارچوب رشد و توسعه نظام اداره آموزش و پرورش شهر تهران براساس مدلهاي تعالي عملكرد ميباشد. الگوي اداره معيار بر بهبود و بهسازي مستمر متمركز شده است و با استفاده از اصول و مفاهيم مديريت كيفيت فراگير، تعالي سازماني به استقرار سامانههاي خودارزيابي كمك ميكند.
براساس اين راهبرد براي دستيابي به "مدرسه برتر"، تحول در هفت سامانه اصلي ذيل ضروري است.
o يادگيري
o ياددهي
o برنامهي درسي
o کلاس درس، مبلمان فضاي آموزشي
o ارزشيابي
مدل مفهومي مدرسه هوشمند از پنج عنصر اصلي تشكيل شده است.
- محيط ياددهي و يادگيري مبتني بر محتواي چندرسانهاي
- زيرساخت توسعهيافته فناوري اطلاعات
- مديريت مدرسه توسط سيستم يكپارچه رايانهاي
- برخورداري از معلمان آموزشديده در حوزه فناوري اطلاعات
- ارتباط يكپارچه رايانهاي با مدارس ديگر
گام هاي هوشمند 2
جهتگيــريها و سـياستهاي بالادسـت طـرح هوشمندسازي مدارس در شهر تهران
جهتگيريها و سياستهاي بالادست توسعه مدارس هوشمند در شهر تهران از اسناد استراتژيك اين سازمان استخراج شده است. در مجموعه اسناد راهبردي كه تحت عنوان مديريت تحول توسط رئيس سازمان آموزش و پرورش شهر تهران تهيه شده است، به روشني رويكردها و جهتگيريهاي مجموعه عناصر و اركان مرتبط با آموزش و پرورش در شهر تهران مشخص گرديده است. در اين اسناد براساس چشمانداز، اهداف و راهبردهاي كلي آموزش و پرورش از جمله رهنمودها و احاديث معصومين (ع)، سند چشمانداز بيست ساله نظام جمهوري اسلامي ايران، بيانات و ديدگاههاي مقام معظم رهبري در حوزه آموزش و پرورش و سياستهاي تدوين برنامه پنجم توسعه ابلاغي از سوي مقام معظم رهبري، راهبردها و سياستهاي اجرايي سازمان آموزش و پرورش شهر تهران تبيين شده است. از آنجا كه اين راهبردها با ديدگاههاي آيندهنگرانه و مبتني بر واقعيتها و روندهاي روز جهان در حوزه آموزش تدوين شدهاند، به روشني ميتوان جهتگيريهاي توسعه مدارس هوشمند را در اين راهبردها شناسايي و استخراج نمود. در اين بخش از بروشور ضمن معرفي راهبردها و سياستهاي اجرايي سازمان آموزش و پرورش شهر تهران، رويكردهاي مرتبط با مدارس هوشمند در اين راهبردها و سياستها بيان ميشوند.
ارتباط بين تحول در سامانههاي آموزش و پرورش و مدرسه هوشمند
همانطور كه براساس راهبرد مدرسه برتر گفته شد ، تحول در هفت سامانه اصلي ذيل ضروري است.
o يادگيري
o ياددهي
o برنامهي درسي
o کلاس درس، مبلمان فضاي آموزشي
o ارزشيابي
o فناوري
o آموزش معلمان
رويكردتحول در سامانههاي مذكور و نقش مدارس هوشمند در شكلگيري اين تحول در جدول زير بيان شده است.
1- سامانههاي يادگيري
|
از |
به |
نقش مدارس هوشمند |
|
گوش دادن به سخنرانيها و خواندن کتابهاي درسي |
ساختن دانش از طريق کاوش، تجربه معلمان،کتابهاي درسي و منابع ديگر |
o تجربهاندوزي در محيطهاي آزمايشگاههاي مجازي
o سعي و خطا به صورت مجازي به منظور درك پيچيدگيهاي مفاهيم آموزشي
o درك بهتر مفاهيم از طريق دستيابي گستردهتر به محتواي تكميلي از طريق كتابخانههاي الكترونيكي |
|
از |
به |
نقش مدارس هوشمند |
|
حفظ محتوا |
o فراگيري اينکه چگونه اطلاعات را بدست ميآورند؟
o از اطلاعات بدست آمده چگونه استفاده ميکنند؟
o و چگونه اطلاعات بدست آمده را با هم ترکيب ميکنند؟ |
o كسب مهارت جستجو، سازماندهي و ارائه اطلاعات در محيط مجازي
|
|
از |
به |
نقش مدارس هوشمند |
|
به دست آوردن اطلاعات، تنها از طريق معلمان و کتب درسي |
o چگونگي انجام کاوش و اکتشاف «تحقيق و بررسي»
o کار مشترک و گروهي
o بررسي منتقدانه |
o كسب مهارت نظريهپردازي و آزمون نظريهها و همچنين اشتراك يافتهها در محيط الكترونيكي
o مشاركت در محيطهاي تعاملي و نقادي برخط |
2- سامانه ياددهي
|
از |
به |
نقش مدارس هوشمند |
|
ارائهي حقايق، قوائد و فرمولها توسط معلمان |
تشويق دانشآموزان براي يافتن حقايق، کشف روابط و توسعهي روش حل مسائلي که در آينده با آنها مواجه ميشوند. |
o يادگيري عميقتر با استفاده از ابزارهاي كمكآموزشي خصوصاً ابزارهاي چندرسانهاي
o جستجوي پاسخ سوالات در راستاي كشف دقيقتر حقايق در منابع الكترونيكي |
|
از |
به |
نقش مدارس هوشمند |
|
شغل اطلاعرساني صرف، توسط معلمان |
o حرفهي پرسشگري براي ترغيب دانشآموزان
o جستجوي اطلاعات
o يادگيري روش پردازش و فناوري اطلاعات
|
o تجربهآموزشي، تعامل و مشاركت گسترده معلمان در جامعه مجازي معلمان
o افزايش انعطافپذيري آزمونها و ارزشيابيهاي دانشآموزان از طريق آزمونهاي برخط
|
|
فراهم کردن اطلاعات درست و مفاهيم مناسب
|
ياري دانش آموزان در تجزيه تحليل و بازسازي برداشتهاي خود |
o كمك به دانشآموزان در نظريهپردازي و كسب مهارتهاي حل مساله با استفاده محيطهاي مجازي سعي و خطا |
گام هاي هوشمند 3
ارتباط بين تحول در سامانههاي آموزش و پرورش و مدرسه هوشمند
چنانچه در بروشور شماره 2 ، گفته شد بر اساس راهبرد "مدرسه برتر" تحول در هفت سامانه ضروري است در جداول قبل تحول در دو سامانه ياد گيري و ياددهي ، عنوان گرديد . اكنون به بررسي تحولاتي كه مي بايد در سامانه هاي برنامهي درسي، کلاس درس و مبلمان فضاي آموزشي ، فناوري و آموزش معلمان صورت پذيرد ، خواهيم پرداخت .
- سامانه برنامه هاي درسي
|
از |
به |
نقش مدارس هوشمند |
|
برنامهي درسي که به تسلّط دانشآموزان بر مهارتها و مفاهيم، به صورت رشتههاي درسي منفک تأکيد ميکند |
فصول برنامهي درسي که براساس تجارب يادگيري دانشآموزان تنظيم شدهاند و ممکن است چندين رشتهي درسي را در برگيرند. |
o افزايش انعطافپذيري و تنوع در برنامه درسي براساس مهارتها و علايق دانشآموزان |
- سامانه كلاس درس و مبلمان فضاي آموزشي
|
از |
به |
نقش مدارس هوشمند |
|
اين که کلاسها، مکانهايي کاملاً منفّک و مجزا هستند و در آنها معلمان اطلاعات را ارائه داده و دانشآموزان مهارتها را تمرين کرده و به سوالها پاسخ ميگويند و تأکيد بر روي فرد در رقابت با يکديگر ميورزند. |
اين که کلاسها اطاقهاي چند منظورهاي هستندکه در آنها يادگيرندگان مشغول فعاليتهاي تحقيقاتي ومشکلگشايي مرتبط با موضوعات مورد مطالعه هستند و بر تشکيل گروه و کارهاي گروهي تأکيد ميورزند. |
o ياددهي و يادگيري در كلاسهاي ديجيتالي و چندرسانهاي براي دسترسي گسترده به ابزارهاي كمك آموزشي الكترونيكي و محتواي ديجيتالي |
5- سامانه فناوري
|
از |
به |
نقش مدارس هوشمند |
|
رسانههاي آموزشي معمولي، شامل کاغذ، تخته سياه کتابهاي درسي و ساير منابعي که دانشآموزان را در رشد مهارتها مفاهيم و تعميمهاي مقدماتي در مدارس ياري ميکنند. |
انواع متّعدد فناوريهاي در دسترس که فراگيرندگان را در ايجاد دانش و مهارتها ياري ميرسانند و ارتقاء ميدهند. |
o بهرهگيري گسترده از فناوري اطلاعات در راستاي ارتقاء فرآيند ياددهي يادگيري |
6-سامانه آموزش معلمان
|
از |
به |
نقش مدارس هوشمند |
|
ساختار عمودي و سنتي حاكم بر آموزش هاي ضمن خدمت معلمين بدون نياز سنجي و بي توجهي به نيلز هاي آموزشي آنها
نامناسب بودن شيوه ارزشيابي دوره هاي ضمن خدمت كه منجر به صدور گواهي نامه بدون تعميق يادگيري و تغيير رفتار مي گردد.
كم توجهي به آموزش هاي غير رسمي (شركت در كارگاهها، سمينارها و ...) به عنوان آموزش ضمن خدمت
|
کاربا فناوريهاي جديد را ياد گرفته و سپس در کلاس خود مورد استفاده قرار ميدهند.
محتواي برنامهي درسي سنتي را در مدت کوتاهتري تمام کرده و زمان بيشتري را صرف تجزيه و تحليل انتقادي، کنـــــــد وکاو ميکنند.
اعتماد بيشتري را در به کار بردن روشهاي تدريس گروهي، يادگيري گروهي و طرحهاي ميان رشته اي معمول ميدارند.
با استفاده از فناوريهاي نوين بعنوان يک وسيلهي قابل انعطاف محيطهاي جديد يادگيري را ايجـــــــاد ميکنند.
|
o آموزش ضمن خدمت معلمان در هرمكان و هر زمان با استفاده از آموزش مجازي
o ايجاد و ارائه مخازن محتواي الكترونيكي براي استفاده معلمان
o شناسايي مستمر معلمان با روشهاي نوين آموزش با استفاده از پورتال آموزشي معلمان |
گام هاي هوشمند 4
يادمان باشد: راهبرد اصلي مدرسه برتر "تربيت فراگيرندگاني است که دانايي و توانايي حضور و ظهور در جامعهي دانش بنيان را با هويت ايراني اسلامي داشته باشند."
در دو شماره قبل به تحولاتي كه مي بايد در هفت سامانه "مدرسه برتر" اتفاق بيفتد ، در قالب جداول پرداختيم و اينك به اهداف خواهيم پرداخت.
اركان راهبردي سازمان آموزش و پرورش شهر تهران طي سال تحصيلي 89-1388 در قالب مجموعهاي از اهداف و سياستهاي اجرايي تبيين شده است.
اهداف
اهداف مذكور در دو بخش اهداف نهادي و اهداف سرمايه انساني تدوين شده است. اهداف نهادي ، بر ساختار و فرآيندهاي مدرسه به عنوان يك موجوديت كليدي در محيط آموزشي متمركز شده است. اين اهداف عبارتند از:
§ بهبود فرآيندهاي گردش و کاربرد اطلاعات با عنايت به اتخاذ رويکرد جامعه دانش بنيان براي ارتقاي جايگاه و منزلت مدرسه
§ افزايش ترابط و تعاطف بين مدرسه با ساير نهادها و بخشهاي فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي محلّي منطقهاي، ملّي و جهاني
§ افزايش تأثيرگذاري نقش مدرسه در فرآيندهاي توسعهي جامعه دانشبنيان و هويتساز پايدار
اهداف سرمايه انساني نيز بر توانمندسازي نيروي انساني فعال در نظام آموزشي اعم از ياددهندگان، يادگيرندگان و كادر آموزشي ميپردازد. اين اهداف عبارتند از:
§ توسعهي دانش زمينهاي، ذخيره اطلاعاتي و سرمايهي فرهنگي نيروي انساني مدرسه در ابعاد گوناگون اعتقادي فرهنگي، علمي، آموزشي، پژوهشي و غيره
§ افزايش شبکههاي ارتباطي، تعاطفي و تعاملاتي بين مديران و کارکنان مدارس شهر تهران
§ توسعهي مهارتهاي ادراکي، کلامي، اجتماعي، حرفهاي تخصصي نيروي انساني مدارس شهر تهران براي دستيابي به اهداف انقلاب اسلامي
توسعه مدارس هوشمند در سازمان آموزش و پرورش شهر تهران با برخي از اهداف اين سازمان به صورت مستقيم و با برخي ديگر به صورت غير مستقيم در ارتباط ميباشد. مدارس هوشمند ،تصوير مدارس سنتي در جامعه دانشبنيان هستند. به عبارت ديگر در زماني كه در جامعه صنعتي، مدارس سنتي وجود داشتند در جامعه دانشبنيان نيز مدارس هوشمند ظهور خواهند نمود.
|
اهداف |
نقش مدرسه هوشمند |
|
بهبود فرآيندهاي گردش و کاربرد اطلاعات با عنايت به اتخاذ رويکرد جامعه دانش بنيان براي ارتقاي جايگاه و منزلت مدرسه |
توسعه سيستمهاي يكپارچه مديريت مدرسه و يكپارچهسازي اين سيستمها در سطح ادارات و سازمان |
|
افزايش ترابط و تعاطف بين مدرسه با ساير نهادها و بخشهاي فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي محلّي منطقهاي، ملّي و جهاني |
استقرار پورتالهاي مدارس و توسعه كانالهاي الكترونيكي بين ذينفعان مدارس |
|
افزايش تأثيرگذاري نقش مدرسه در فرآيندهاي توسعهي جامعه دانشبنيان و هويتساز پايدار |
توليد، توزيع و انتشار دانش مدارس و اشتراك دانش با ساير اركان جامعه دانشبنيان |
|
توسعهي دانش زمينهاي، ذخيره اطلاعاتي و سرمايهي فرهنگي نيروي انساني مدرسه در ابعاد گوناگون اعتقادي فرهنگي، علمي، آموزشي، پژوهشي و غيره |
فراهم نمودن بسترهاي ذخيرهسازي دانش و ايجاد پايگاههاي دانشي در مدارس
|
|
اهداف |
نقش مدرسه هوشمند |
|
افزايش شبکههاي ارتباطي، تعاطفي و تعاملاتي بين مديران و کارکنان مدارس شهر تهران |
توسعه كانالهاي الكترونيكي بين اركان مدرسه با محيط بيروني از جمله اداره، سازمان، اولياء و غيره |
|
توسعهي مهارتهاي ادراکي، کلامي، اجتماعي، حرفهاي تخصصي نيروي انساني مدارس شهر تهران براي دستيابي به اهداف انقلاب اسلامي |
توانمندسازي دانشآموزان و معلمان و ارتقاي مهارتهاي آنها با تحول در محيط ياددهي يادگيري |
سياستهاي اجرايي
در راستاي نيل به اهداف فوقالذكر، مجموعهاي از سياستهاي اجرايي نيز تبيين گرديده است. سياستهاي مذكور عبارتند از:
§ تأمين مطلق کيفيت
o در طراحي و تعبيهي فرآيندها و سامانهها
o در توليد فرآوردهها
§ تأمين مطلق مفاد قوانين، مقرراّت، آييننامهها، دستورالعملها و غيره
تأمين مطلق رضايت ذينفعان فراگيرندگان، فرهنگيان، اولياء، شهروندان و غيره.
اين سياستها نيز بايد در تبيين نقشه راه مدارس هوشمند مورد توجه قرار گيرد. چرا كه سياستهاي توسعه مدارس هوشمند در شهر تهران بايد در راستاي سياستهاي كلي آموزش و پرورش در اين شهر باشد. در تنظيم سياستهاي توسعه مدرسه هوشمند، محورهاي اصلي مورد تاكيد در سياستهاي آموزش و پرورش شهر تهران مورد ارزيابي دقيق قرار گرفته و سياستهاي مذكور به نحوي تنظيم ميشوند كه محقق كننده خواستههاي سياستهاي كلي باشند.
نقشه راه مدارس هوشمند، براي پاسخگويي به چهار سوال اصلي تعريف شده است:
چرايي؟
چيستي؟
چگونگي؟
توسط چه كسي؟
گام هاي هوشمند 5
يادمان باشد: مدارس هوشمند برنامهريزي، نظارت و كنترل در راستاي توسعه "اداره معيار" را تسهيل نموده و مديران آموزش و پرورش را در دستيابي به يك تصوير مناسب از وضعيت عملكرد نظام آموزشي سازمان يافته ياري مينمايند.
جمعبندي تجربيات كشورها در زمينه هوشمندسازي مدارس
در بسياري از كشورهاي توسعه يافته و برخي از كشورهاي در حال توسعه ، تجهيز مدارس به امكانات فناوري اطلاعات و ارتباطات ، به عنوان يكي از اولويتهاي ملي مطرح شده و اين كشورها سعي نمودهاند تا با تعريف طرحها و پروژههايي در سطح ملي ، نسبت به همراهي نظام آموزشي خود با نيازمنديهاي هزاره سوم اقدام نمايند. فناوري اطلاعات در اين كشورها زمينهاي را براي تحول در نظام آموزشي فراهم نموده است. اين تحول تمامي اركان نظام آموزشي كشورها را هدف گرفته است. با بررسي تجربيات و اقدامات كشورهاي مختلف در حوزه هوشمندسازي مدارس مشخص ميگردد كه اين كشورها كمابيش با اهداف مشابهي نسبت به هوشمندسازي اقدام نمودهاند، ليكن برنامهها و عمليات اجرايي آنها با يكديگر تفاوتهايي دارد. عوامل متعددي در اجراي پروژه هوشمندسازي مدارس دخيل ميباشند. تعهد و حمايتهاي ملي، هماهنگي سازمانها و نهادهاي مرتبط، آمادگي سازماني و مديريتي نظام آموزشي، آمادگي نيروي انساني فعال در سطوح مختلف نظام آموزشي، وضعيت جاري امكانات و تجهيزات فناوري اطلاعات، وضعيت زيرساختارها و بسترهاي ارتباطي و اطلاعاتي در سطح ملي و منابع مالي در دسترس در زمره اين عوامل ميباشند. براساس تاثيرگذاري اين عوامل كشورهاي مختلف مدلهاي پيادهسازي نسبتاً متفاوتي را دنبال نمودهاند. كشورهايي مانند استراليا و ايرلند كه سابقه طولاني در خصوص تجهيز مدارس به قابليتهاي فناوري اطلاعات دارند، در سطح بسيار گسترده و وسيع طرحهاي هوشمندسازي را دنبال مينمايند. كشوري مانند مصر نيز كه از آمادگي كمتري برخودار بوده و با منابع مالي محدودتري روبرو است، عمليات اجرايي را به صورت مرحله به مرحله و در سطح محدودتري دنبال مينمايد. نكته حائز اهميت در ميان كشورهاي مورد بررسي اين است كه اغلب اين كشورها در ميان ساير كشورهاي جهان از وضعيت مناسبي در خصوص فناوري اطلاعات برخودار هستند. آخرين وضعيت شاخص آمادگي الكترونيكي براساس گزارش سال 2009 موسسه مطالعات اقتصادي مويد اين قضيه است. همانطور كه در جدول 15 مشهود است، كشورهايي همچون آمريكا و استراليا بهترين وضعيت را در خصوص آمادگي الكترونيكي دارا ميباشند. مالزي و ايرلند نيز در زمره كشورهاي برتر جهان در اين حوزه هستند. مصر نيز موقعيت برتري نسبت به ساير كشورهاي آفريقايي داشته و در اين قاره از پيشگامان توسعه فناوري اطلاعات به شمار ميرود.
جدول 1. رتبه آمادگي الكترونيكي كشورهاي مورد مطالعه
در نمونه زير نمونه اي از برنامه درسي در مدارس هوشمند مالزي ذكر شده است.
|
كشور |
جايگاه فناوري اطلاعات مابين ديگر كشورها در دنيا (70 كشور فعال) |
|
مالزي |
34 |
|
ايرلند |
21 |
|
مصر |
57 |
|
آمريكا |
1 |
|
استراليا |
4 |
تصويري از برنامه درسي در مدرسه هوشمند مالزي
برنامه درسي بايد:
معنيدار باشد: برنامه درسي بر ساختار فعال محتوا تأكيد دارد، تا همه دانشآموزان هدفي را در مطالعات خود تعيين كنند.
مسئوليتپذيري را در اجتماع بوجود آورد: برنامه درسي حس مسئوليت را در دانشآموزان شكل ميدهد و آنها را با وظايف و مسئوليتهاي خود به عنوان يك شهروند آشنا كرده و حساسيت خاصي را نسبت به سالمندان و فقرا در آنها ايجاد ميكند.
چند فرهنگي باشد: برنامه درس منعكسكننده و پذيراي كثرت فرهنگي مردم و جامعه مالزي است، از اينرو غرور و افتخار به فرهنگ و ميراث ملي را در دانشآموزان افزايش داده و احترام به فرهنگ و سنت ديگران را نيز به آنها ميآموزد.
منعكسكننده باشد:برنامه آموزشي حس واكنش و تعمق را در دانشآموزان پرورش داده تا آنها بتوانند منتقدانه، خلاقانه و مثبت فكر كنند.
كلي نگر باشد:برنامه درسي بر تمام جنبههاي مهم رشد و انواع استعدادهاي انساني تأكيد داشته و به دانشآموزان كمك ميكند تا ارتباط بين موضوعات مختلف را بفهمند.
جامع باشد: برنامه درسي دانشآموزان را از وابستگي متقابل تمامي جنبههاي زندگي مانند محيط زيست و اقتصاد آگاه ميسازد.
هدفمند باشد: برنامه درسي اهداف خاصي را دنبال ميكند؛ تا همه دانشآموزان حتي آنهايي كه نيازهايشان خاص است، بتوانند مهارتهاي اصلي را در خود توسعه داده و دانستنيهاي مورد نياز خود را در طول زندگي كسب كنند و در يك جامعه پويا، نقش خود را به خوبي ايفا كنند.
از فناوري استفاده كند: برنامه درسي از فناوري به عنوان يك سيستم انتقالي استفاده ميكند و تأثير آن را بر زندگي دانشآموزان بررسي كرده و به دانشآموزان مهارتهاي استفاده از فناوري را آموزش ميدهد.
اهداف برنامه درسي
عناصر جديد در برنامه درسي مدرسه هوشمند، تمركز خود را بر تمامي جوانب ارتقاء دانشآموزان كه مناسب عصر اطلاعات بوده معطوف ميسازد.
حوزه ارتباطات ارتباطات نوشتاري و شــــــفاهي مؤثر بر چند زبانه بودن، داشـتن مهارت هاي شخصي و كار با شبكه.
اداركي تأكيد بر دستيابي به دانش. توجه به جستجو، توليد و به كار بردن دانش همراه با تأكيد بر حل مسئله و خلاقيت.
تأثيرات عاطفي القا كردن ارزشهاي معنوي و ديني، تأكيد بر قابليت انطباق، تعادل حسي و هوش عاطفي.
فيزيكي/اجتماعي القا كردن مسئوليت اجتماعي و آگاهي از مسائل بهداشتي و محيطي. تأكيد بر
تشخيص موقعيت جهاني، مهارتها و طرز برخورد در محل كار.